کاهش تلفات مرغ گوشتی؛ تلفات طبیعی چقدر است و چطور کنترلش کنیم؟
هر جوجه‌ای که تلف می‌شود، هزینه‌ی جوجه و دانی را که خورده با خودش می‌برد. شناخت تلفات طبیعی، علت‌های رایج و ثبت روزانه‌ی دقیق، اولین قدم کنترل تلفات است.
تلفات فقط از دست رفتن یک پرنده نیست؛ هر پرنده‌ی تلف‌شده هزینه‌ی جوجه، دان، دارو و انرژی‌ای را که تا آن روز صرفش شده با خود می‌برد. به همین دلیل تلفات بالا، هم ضریب تبدیل و هم قیمت تمام‌شده را بالا می‌برد.
تلفات طبیعی مرغ گوشتی چقدر است؟
در مدیریت خوب، تلفات تجمعی یک دوره‌ی پرورش معمولاً زیر ۴ تا ۵ درصد نگه داشته می‌شود. اما عدد کل دوره کافی نیست؛ الگوی تلفات مهم‌تر است:
- هفته‌ی اول: تلفات بالای حدود ۱ درصد معمولاً نشانه‌ی مشکل در کیفیت جوجه، حمل یا شرایط پرورش اولیه (دما، آب، دان) است.
- میانه‌ی دوره: افزایش ناگهانی تلفات اغلب به بیماری یا خطای مدیریتی برمی‌گردد.
- هفته‌های پایانی: تنش گرمایی، آسیت و مشکلات پا بیشتر دیده می‌شود.
علت‌های رایج تلفات
عوامل مدیریتی
- دمای نامناسب در جوجه‌ریزی و نوسان دما در طول شبانه‌روز.
- تهویه‌ی ناکافی و تجمع آمونیاک و رطوبت بستر.
- کمبود دسترسی به آب و دان، تراکم بالا.
- کیفیت پایین جوجه‌ی یک‌روزه یا حمل طولانی.
عوامل بیماری‌زا
بیماری‌های ویروسی و باکتریایی و مشکلات گوارشی از علت‌های مهم تلفات‌اند. برنامه‌ی واکسیناسیون، امنیت زیستی و نظر دامپزشک در این بخش جایگزین ندارد؛ نقش مرغدار تشخیص زودهنگام است و تشخیص زودهنگام بدون داده‌ی روزانه ممکن نیست.
چرا ثبت روزانه‌ی تلفات هر سالن مهم است؟
وقتی تلفات فقط به‌صورت «حدود ۵۰ تا امروز» گفته شود، روند افزایشی دیده نمی‌شود. ثبت روزانه و به تفکیک سالن این امکان‌ها را می‌دهد:
- افزایش تلفات یک سالن را همان روز ببینید، نه آخر هفته.
- تلفات را با دما، واکسن و تغییر دان همان روزها کنار هم ببینید.
- حذفی (پرنده‌های ضعیفی که عمداً حذف می‌شوند) را جدا از تلفات بشمارید.
- موجودی زنده‌ی هر سالن همیشه دقیق باشد؛ برای محاسبه‌ی دان روزانه و تعداد بارگیری.
هفت راهکار عملی کاهش تلفات
- سالن را ۲۴ ساعت قبل از جوجه‌ریزی گرم کنید؛ دمای بستر را هم بسنجید، نه فقط هوا.
- در ساعت‌های اول، آب تمیز و در دسترس را از همه چیز مهم‌تر بدانید.
- رفتار جوجه‌ها (پخش بودن یا تجمع زیر هیتر) را بهترین دماسنج بدانید.
- تهویه‌ی حداقلی را حتی در سرما قطع نکنید.
- بستر خیس را سریع جمع کنید.
- برنامه‌ی واکسن را دقیق اجرا و ثبت کنید.
- تلفات و حذفی را هر روز، هر سالن ثبت و روند را بررسی کنید.
تلفات را عددی مدیریت کنید
در بهفارم تلفات و حذفی هر روز و هر سالن ثبت می‌شود، درصد تلفات تجمعی و موجودی زنده‌ی گله خودکار محاسبه می‌شود و در کنار کارت روزانه و منحنی وزن استاندارد نژاد قابل بررسی است. نسخه‌ی رایگان برای یک سالن، بدون محدودیت زمانی در دسترس است: ثبت‌نام رایگان.
